» thema van de workshop/lezing

De Holocaust was, net zoals elke genocide, het resultaat van menselijk handelen. Het waren immers de gedachten, keuzes & handelingen van talloze individuen en groepen die geleidelijk aan het vernietigingsproces op gang trokken. Eén van de moeilijkste vragen is net hoe de Holocaust menselijk mogelijk was. Hoe komt het dat gewone mannen, vrouwen, vaders en echtgenoten gewillig hebben deelgenomen aan de moord op duizenden onschuldige mensen? Mensen die systematisch werden vervolgd en vernietigd niet om wat ze deden, maar wel om wie ze waren. Wie waren/zijn deze daders? En bovenal hoe waren ze in staat om zulke wreedheden te plegen? Zijn nazi-beulen (of huidige oorlogsmisdadigers) kwaadaardige individuen of gestoorde psychopaten?

Het antwoord op deze vragen vertrekt vanuit het Goldhagen-Browning debat. Beide auteurs onderzochten dezelfde dadergroep (het 101ste reserve politiebataljon - verantwoordelijk voor de executie van duizenden joden in Polen), maar kwamen tot verschillende verklaringen wat deze mannen motiveerde tot hun moorddadig gedrag.

Daniel Goldhagen stelde in zijn boek Hitler's gewillige beulen dat een specifieke Duitse jodenhaat (eliminatie-antisemitisme) aan de basis lag van hun misdaden. Hiermee benadrukte Goldhagen voornamelijk de persoonskenmerken van de individuele dader. Christopher Browning daarentegen zocht met zijn boek doodgewone mannen een verklaring binnen de sociale psychologie. Hij greep hiervoor terug naar de befaamde experimenten van Stanley Milgram (elektroschok-experiment) en Philip Zimbardo (Stanford Prison experiment). Hierdoor verschoof hij de focus naar de situatie en de kracht die uitgaat van groepsdynamische processen zoals gehoorzaamheid en conformiteitsdruk.

Dit debat tussen beide historici (persoon versus situatie) was de aanleiding voor een heropleving van het daderonderzoek binnen de gedragswetenschappen. De workshop 'een Duivelse Transitie' vertaald dit onderzoek naar scholieren en leerkrachten. Aan de hand van talloze dadergetuigenissen en videofragmenten van sociaal-psychologische experimenten wordt stapsgewijs uitgelegd welke factoren mensen rekruteren, motiveren en faciliteren om buitengewoon kwaad te plegen. Vanuit een vergelijkende en gedragswetenschappelijke aanpak wordt aangetoond dat de meeste daders geen sadistische psychopaten waren, maar wel gewone mensen in buitengewone omstandigheden. Het opzet hierbij is niet te gaan 'normaliseren', maar wel aan te tonen dat 'het kwade' niet volstaat om het destructief gedrag bij collectief geweld te gaan verklaren.

Om deze complexiteit van het daderschap bevattelijk te maken wordt het transitieproces tot masamoordenaar zorgvuldig ontleed. Het resultaat is dat niet zozeer de actoren zelf demonische kenmerken bezitten, maar wel dat net dit transitieproces op zich een duivels mechanisme schijnt te zijn.

[Er is geen voorkennis vereist.]

» enkele referenties

• Klik hier voor een bespreking van workshop 2 & 3 gegeven aan de Hogeschool van Utrecht op 25-11-2008. (pdf)

» doelgroep

• 3de graad secundair onderwijs (ASO - TSO - BSO)
• leerkrachten en educatieve medewerkers
• het brede publiek

» duur

De workshop/lezing duurt 3 tot 4 lesuren (incl. pauze )

» boeking van de workshop/lezing

Om deze workshop/lezing te boeken neemt u contact op met het secretariaat van het CHGE vzw.

U kan dit doen via Dit e-mailadres is beveiligd tegen spambots, u heeft JavaScript nodig om het te kunnen bekijken Dit e-mailadres is beveiligd tegen spambots, u heeft JavaScript nodig om het te kunnen bekijken of via ons contactformulier.

Vermeld hierbij zeker:

• welke workshop/lezing u wil boeken
• de datum wanneer u de workshop voorziet
• het juiste aanvangsuur en het voorziene einduur
• de correcte adresgegevens waar de workshop zal doorgaan

[Voor alle praktische informatie over het boeken van een workshop of lezing verwijzen wij naar de pagina: 'praktisch'. Hier vindt u alle informatie over kostprijzen, materialen e.d.]